Plantenvraag: Wat moet ik weten over verschillende soorten potgrond?
Ik help jou graag je plantenliefde en kennis over kamerplanten te ontwikkelen! Daarom geef ik hieronder wekelijks antwoord op een plantenvraag.
’Hoi Iris, ik heb een vraagje, ik ben mij steeds meer aan het verdiepen over planten en wat ze nodig hebben. Zo zie ik op Instagram veel verschillende soorten aarde voorbij komen. Bijvoorbeeld: zaai- en stekgrond, cocopeat of kokosvezels, hydrokorrels, Pon en perliet. Wat kan ik nou voor wat gebruiken, moet ik dingen mixen en wat is de perfecte grond combinatie? Ik hoop dat je me kunt helpen.’
- Marit
Ga je voor standaard potgrond of gebruik je ook andere grondstoffen, als perliet of boomschors?
Hoi Marit! Er zijn zoveel mogelijkheden wat potgrond aan gaat. Allereerst, voor de meeste planten hoef je niks te mengen, maar het is wel leuk om te doen en je plant zal er beter door groeien. Ik zal je een eindje op weg helpen.
De basisstoffen van potgrond en duurzaamheid
De meeste potgrond is op basis van turf (op de verpakking heet het soms ook veen). Dit is een grondstof die niet duurzaam is, omdat er bij het winnen van turf veel CO2 vrij komt en het duizenden jaren duurt voordat het veen weer helemaal is aangegroeid. Toch wordt het veel gebruikt, omdat het goed vocht vast houdt. (Meer weten over duurzame potgrond? Lees dan dit artikel.) Daarom kies ik het liefst voor turfvrije potgrond.
Veel turfvrije potgrond is op basis van cocopeat, kokosvezels of kokosgrond, zoals de potgrond van Ecostyle, via bol verkrijgbaar. Dat is gemaakt van een restmateriaal van kokosnoten. Er zijn mensen die pure kokosgrond erg fijn vinden voor hun planten. Ik gebruik zelf de kokosvezels niet puur, maar meng ik het met andere materialen. Het is vaak duurzamer dan turfgrond, maar het komt van ver en het chemische proces om de vezels bruikbaar te maken is niet altijd duurzaam.
Gelukkig is er ook duurzame potgrond zonder turf en zonder kokosvezels, onder andere via bol, verkrijgbaar. Deze is op basis van groencompost, wat vaak lokaler geproduceerd wordt en dus niet over de hele wereld verscheept hoeft te worden.
Standaard potgrond of zelf een grondmix maken?
Zodra je je wat meer gaat verdiepen in de grond waarin je je plant zet, kom je al snel tot de conclusie dat het beter kan dan de zak standaard of universele potgrond die je bij de supermarkt en het tuincentrum haalt. Het nadeel van standaard potgrond is dat het meestal op basis van turf is, wat niet duurzaam is. Daarnaast wordt het snel compact, de grond klinkt in. Hierdoor komt er minder zuurstof bij de wortels van je plant, terwijl deze ook voldoende lucht nodig hebben. Zo kunnen wortels in compacte potgrond sneller wortelrot krijgen, dan wortels die in luchtige potgrond groeien.
Er zijn ook allerlei specialistische mengsels beschikbaar voor je kamerplanten. Een betrouwbare bron hiervoor is Sybotanica. Zij maken turfvrije potgrond en hebben voor veel verschillende soorten planten een aangepaste mix. Bekijk hun collectie hier. Met code MamaBotanica10 krijg je 10% korting op je aankoop.
Die gespecialiseerde mixen zijn fijn als je zeker wilt weten dat het goed is, maar kan je ook je eigen grondmix maken. Dat vind ik erg leuk om te doen en het zorgt er ook voor dat je de grondmix precies aan jouw plant kunt aanpassen.
Wat kun je door de potgrond mengen om een eigen grondmix te maken?
Meestal werk je met een basis, zoals universele potgrond of kokosvezels. Hier kun je van alles doorheen mengen. Bijvoorbeeld perliet. Dit zijn kleine witte korrels, die ervoor zorgen dat de grond luchtiger blijft. Hier lees je meer over perliet. Stukjes boomschors worden ook veel door de grond gemengd. Je vindt deze ook in orchideeën mix, omdat de wortels van orchideeën en andere epifyten (zoals bijvoorbeeld de Rhipsalis) niet in de aarde groeien, maar zich hechten aan de takken van bomen. Het zorgt voor een mix met grote stukken. En dat is goed, want hoe grover de grondmix, hoe minder snel deze dicht kan slaan en compact wordt.
Verder kun je ook zand en kleine steentjes door de grond mengen. Dat vinden vooral cactussen en vetplanten fijn. Het zand zorgt ervoor dat het water sneller weg loopt en de grond minder lang nat is. Gebruik hiervoor wel zoet zand en geen zout zand. Zand van het strand is bijvoorbeeld niet geschikt, maar zandbakzand of brekerszand wel.
Zaai- en stekgrond bestaat meestal uit goede kwaliteit potgrond waar zand doorheen is gemengd. Er zit naar verhouding minder voedingsstoffen in dan in normale potgrond, omdat stekjes en zaden in het begin nog niet veel voeding nodig hebben. Dat kan juist averechts werken. Je kunt dus makkelijk je eigen stekgrond mengen door een handje zand te mengen met twee of drie handjes potgrond. Stek je cactussen of vetplanten, dan kan je de verhouding zand iets hoger maken dan bij andere planten.
Hoe dit je zelf kunt mixen, lees je hier onder.
Stiekem hou ik er wel van als het een rommeltje wordt bij het verpotten.
Welke potgrond heeft mijn kamerplant nodig?
De perfecte potgrond die voor alle planten geschikt is bestaat niet. De beste grond hangt af van hoe jouw plant in de natuur groeit. Sommige planten houden van luchtige grond die snel opdroogt, terwijl andere soorten juist iets langer vocht vast willen houden.
Hieronder vind je een aantal recepten. Neem een schepje of een kopje dat je gebruikt als 1 deel. Mix alle ingrediënten goed door elkaar en klaar is je eigen potgrondmix! Voel je ook vrij om hiermee te experimenteren, dit zijn geen recepten die vast liggen.
De ideale potgrondmix voor de Monstera, Philodendron en andere aroids
Monstera’s, Philodendrons, Anthuriums en Syngoniums groeien in de natuur vaak tussen boomwortels en organisch materiaal. Hun wortels houden van lucht, daarom dat deze planten in een grove mix het best zullen groeien.
Ideale mix:
1 deel perliet
1 deel boomschors
De ideale potgrondmix voor de Alocasia
Alocasia’s houden van vochtige grond, maar niet van natte voeten. De grond moet dus voldoende vocht vasthouden, zonder te lang nat te zijn.
Ideale mix:
1 deel perliet
1/2 deel wormenmest
De ideale potgrondmix voor de Calathea en Maranta
Calathea’s houden van een iets fijnere grond die vocht goed vasthoudt. De structuur moet dus niet grof zijn, maar mag ook niet te compact worden. Daarom is perliet een goede toevoeging in deze mix.
Ideale mix:
De ideale potgrondmix voor cactussen en vetplanten
Vetplanten houden niet van langdurig natte grond. We maken dus een mix die snel droogt, niet te compact wordt en naast organisch materiaal ook anorganisch materiaal, zoals zand en puimsteen, bevat. Dit zorgt voor een goede afwatering, zodat de grond niet lang nat is.
Ideale mix:
2 delen potgrond of kokosvezel
1 deel zand (bijvoorbeeld brekerszand)
2 delen perliet
1 deel puimsteen
De ideale potgrondmix voor de Pannenkoekplant
Een Pannenkoekplant groeit prima in gewone potgrond, maar profiteert van extra luchtigheid.
Ideale mix:
2 delen potgrond
1 deel perliet
De ideale potgrondmix voor epifytische vetplanten (Rhipsalis, Lepismium, Epiphyllum)
Deze planten groeien niet in de aarde, maar leven meestal in de toppen van bomen. In holtes van takken zullen wat afgebroken bladeren tot compost afbreken en zo zorgen voor voldoende houvast. Anders planten hebben stevige wortels om zich aan de boomstam vast te hechten. Ze hebben vooral niet in te compacte grond die lang nat blijft staan. Soort die meer vetplant-achtig zijn, zullen wat zand in de mix fijn vinden voor betere afwatering.
1 deel potgrond
1 deel boomschors
1 deel perliet
1/2 deel zand
Waar vind je de beste grondstoffen om je eigen potgrond mee te mixen?
Perliet, puimsteen, boomschors, allemaal heel leuk, maar waar haal je het vandaan? Sommige grondstoffen kun je bij het tuincentrum kopen, zoals perliet in kleine verpakking, en de basis (turfvrije) potgrond. Hiervoor kijk ik vaak naar Ecostyle of DCM.
Zand koop ik in 25 kg zakken bij de bouwmarkt. Mijn favoriet is brekerszand, omdat dat lekker grof is. Een zak kost maar een paar euro en gaat heel lang mee. En je hebt je workout ook meteen weer achter de rug.
Ik ben ook enthousiast over het merk Sybotanica. Zij hebben kwalitatief erg goede producten en zijn volledig turfvrij. Bekijk bijvoorbeeld deze producten:
- Perliet
- Boomschors
- Wormenmest
Als je je planten wel wilt verwennen met speciale potgrond, maar niet zelf wilt uitzoeken wat het best voor jou plant werkt, raad ik ook de grondmixen van Sybotanica aan. Deze grondmengsels zijn perfect aangepast aan de behoefte van jouw planten. Er zijn mengsels voor allerlei planten, van Monstera’s tot cactussen, ook voor planten die op hydrocultuur staan.
Wanneer moet je potgrond vervangen?
Verpotten is niet alleen belangrijk om je plant meer ruimte te geven. Op een gegeven moment kan potgrond uitgeput raken, vooral als hier veel turf in zit. Ook daarom wil je je plant soms verpotten.
Er zijn signalen dat de potgrond uitgeput is en dat het tijd is om deze te vervangen. Bijvoorbeeld waarneer de grond is ingeklonken en hard is geworden. Of als het water direct uit de pot loopt en de grond zelfs met een waterbadje niet meer voldoende vocht opneemt. Een plant die niet meer groeit of grond die muf ruikt kunnen ook tekenen zijn.
Je hoeft niet alle aarde rond de wortels weg te schrapen, maar woel wel al het loszittende grond van de kluit. Zo geef je je plant zoveel mogelijk nieuwe grond bij het verpotten. Hoe vaak je dit moet doen, is afhankelijk van de plant en de kwaliteit van de grond die je gebruikt. Voor een gezonde plant is het raadzaam om ongeveer elke twee jaar de grond te vervangen, als hij niet eerder al uit de pot is gegroeid.
Waarom groeit mijn plant niet goed in gewone potgrond?
Standaard potgrond hoeft niet perse slecht te zijn. Voor veel kamerplanten is gewone potgrond prima. Maar veel planten groeien beter in een grond die luchtiger is, minder compact wordt, sneller droogt en voor meer zuurstof rondom de wortels zorgt.
Als je hier last van hebt, is het het zeker waard om eens een speciale mix aan te schaffen, of om zelf aan de slag te gaan.
Potgrond vervangen door hydrocultuur
Pon en hydrokorrels, of ander anorganisch substraat, je kunt het allemaal gebruiken om een plant op hydrocultuur te laten groeien. Je zet je plant dan niet in de potgrond, maar in een substraat dat niet afbreekt, zoals gesteente. Dit is een duurzame manier om planten te kweken, de korrels kun je namelijk eindeloos opnieuw gebruiken. Gaat de ene plant eruit, dan spoel je de korrels af en kan de volgende erin. Alles over hydrocultuur en je plant overzetten lees je in dit blog.
De meestgestelde plantenvragen over potgrond:
-
Dat kan soms, maar verse potgrond heeft meestal de voorkeur. Na verloop van tijd raken voedingsstoffen uitgeput en verandert de structuur van de grond.
Wil je oude potgrond hergebruiken? Meng deze dan bij voorkeur met nieuwe potgrond zodat je plant weer voldoende voeding en lucht rond de wortels krijgt.
Gebruik het niet nog een keer als je last hebt van beestjes, schimmels of wortelrot.
-
Nee, je hoeft niet alle oude potgrond van de wortels af te halen bij het verpotten. Als de grond nog in goede staat is, laat je het zitten.
Is de potgrond uitgeput? Haal dan de loszittende potgrond van de wortels af, door tussen de wortels te woelen. Je hoeft niet alle oude potgrond van de wortels te verwijderen, zolang je geen problemen met wortelrot hebt.
-
Een Monstera groeit het liefst in een luchtige grondmix die water goed vasthoudt, maar ook voldoende zuurstof bij de wortels laat. Daarom kiezen veel plantenliefhebbers voor een mix met bijvoorbeeld schors, perliet of kokosvezel naast gewone potgrond.
-
Gewone potgrond houdt vaak meer vocht vast, terwijl een aroid mix luchtiger is. Planten zoals Monstera's, Philodendrons en Anthuriums hebben vaak baat bij die extra lucht rond de wortels.
-
Niet altijd. Een hogere prijs betekent niet automatisch betere potgrond. Kijk vooral naar de samenstelling en of deze past bij jouw plant. De beste potgrond is uiteindelijk de grond waarin jouw plant gezonde wortels kan maken.
Maar de goedkoopste potgrond uit bijvoorbeeld de supermarkt is meestal niet van hoge kwaliteit. Het is grond wat voor een groot deel uit turf bestaat (niet goed voor de wereld). Het wordt snel compact en verliest structuur over de tijd. Kies daarom, als het even kan, voor een andere potgrond of meng perliet en andere grondstoffen er doorheen.
-
Het zijn beide grondstoffen die luchtigheid aan de potgrond toevoegen. Maar vermiculiet houdt meer vocht vast dan perliet. Daarom wordt vermiculiet vaker gebruikt bij het opkweken van zaden en is perliet beter in voor de drainage in een grondmengsel.
Mensen vragen ook:
Wat te doen tegen schimmel in de potgrond?
Wat zijn die witte brokjes in de potgrond?
Kun je compost als potgrond gebruiken?
Kan je planten verpotten in de herfst of winter?
Heb jij ook een plantenvraag? Stel je vraag dan via www.mamabotanica.nl/plantenvraag
Wil je meer leren over de lichtbehoefte van jouw kamerplanten?
Bekijk dan mijn boek Een huis vol planten. In dit boek leer ik je alles over de lichtinval in je huis. Je leert het licht in je huis te analyseren, om zo je kamerplanten en hun lichtbehoeftes beter te begrijpen. Je kamerplanten staan nooit meer op een te lichte of te donkere plek: voortaan weet je precies welke plant op welke plek in je huis gelukkig wordt!
Bekijk mijn boek Een huis vol planten op bol.
